Kısa cevap: İç kontrol, kurumun günlük işleyişine yerleştirilen kontrol mekanizmalarıdır. İç denetim ise bu kontrollerin ve risk yönetimi yapısının yeterli ve etkin olup olmadığını bağımsız biçimde değerlendirir.
Uygulama notu: İç denetim kapsamı; kurumun sektörü, büyüklüğü, organizasyon yapısı, teknoloji kullanımı ve risk profiline göre uyarlanmalıdır. Kontrol listeleri tek başına yeterli değildir.
İç denetim ve iç kontrol: temel farklar
İç kontrol nedir?
Onay limitleri, görevler ayrılığı, mutabakat, erişim yetkisi, sayım ve performans kontrolleri gibi uygulamalar iç kontrol sisteminin parçalarıdır. Bu kontroller yönetim ve süreç sahiplerinin sorumluluğundadır.
İç denetim nedir?
İç denetim, kontrollerin gerçekten var olup olmadığını, tasarımının yeterliliğini ve uygulamada çalışıp çalışmadığını test eder; risklere göre iyileştirme alanlarını raporlar.
En temel fark
İç kontrol işi doğru yapmaya yardımcı olan günlük mekanizmadır. İç denetim ise bu mekanizmanın yeterli ve etkin olup olmadığını bağımsız biçimde değerlendirir.
En temel farklar nelerdir?
Sorumluluk
İç kontrol: Yönetim ve süreç sahiplerinin sorumluluğundadır.
İç denetim: Bağımsız güvence ve danışmanlık rolü üstlenir.
Uygulama
İç kontrol: Günlük iş akışının parçasıdır.
İç denetim: Kontrollerin tasarımını ve işleyişini test eder.
Amaç
İç kontrol: Riskleri azaltmak ve süreçlerin doğru işlemesini desteklemek.
İç denetim: Risk yönetimi, kontrol ve yönetişim süreçlerini değerlendirmek.
Bağımsızlık
İç kontrol: Sürecin içindedir.
İç denetim: Değerlendirdiği süreçlerden bağımsız konumlanmalıdır.
Uygulamada izlenecek adımlar
- Süreç hedefi belirlenir.
- Hedefi tehdit eden riskler çıkarılır.
- Risklere karşı kontroller tasarlanır.
- Kontroller süreç sahipleri tarafından uygulanır.
- İç denetim kontrolleri test eder.
- Eksikler için iyileştirme aksiyonu oluşturulur.
Yaygın riskler ve hatalar
- İç kontrolün sadece finans departmanına bırakılması
- İç denetimin kontrolü bizzat uygulaması
- Kontrollerin belgesiz ve kişiye bağımlı yürütülmesi
- Kontrol sahiplerinin net olmaması
BFS Kurumsal nasıl destek olur?
BFS Kurumsal; iç denetim fonksiyonunun kurulması veya dış kaynakla yürütülmesi, risk bazlı denetim planı, süreç ve iç kontrol incelemeleri, özel amaçlı denetimler, bulgu ve aksiyon takibi alanlarında kurumun ihtiyacına göre çalışma yürütür. Hizmet kapsamı için İç Denetim Hizmetleri sayfamızı inceleyebilirsiniz.
Sık sorulan sorular
İç denetim ile iç kontrol arasındaki temel fark nedir?
İç kontrol, süreçlerin günlük işleyişine yerleştirilen kontrol mekanizmalarıdır. İç denetim ise bu kontrollerin ve risk yönetimi yapısının tasarımını ve etkinliğini bağımsız biçimde değerlendirir.
İç kontrol kimin sorumluluğundadır?
İç kontrolün kurulması ve uygulanması yönetim ile süreç sahiplerinin sorumluluğundadır.
İç denetim iç kontrolü uygular mı?
Hayır. İç denetim kontrolleri uygulamak yerine onların tasarımını, varlığını ve etkinliğini bağımsız biçimde değerlendirir.
Her işletmede aynı iç kontrol sistemi kullanılabilir mi?
Hayır. İç kontrol sistemi sektör, ölçek, organizasyon yapısı, bilgi sistemleri ve risk profiline göre tasarlanmalıdır.
İç denetim ve iç kontrol birlikte nasıl çalışır?
Yönetim ve süreç sahipleri kontrolleri tasarlar ve uygular; iç denetim ise bu kontrollerin riskleri yeterince karşılayıp karşılamadığını değerlendirir ve iyileştirme önerileri sunar.